Uygur Alfabesi
32 Uygur harfini Latin karşılıkları, harf ve örnek kelime sesleri ve é (ې), q, gh, ng gibi seslerin telaffuz rehberiyle öğrenin.
Uygur alfabesinin tüm 32 harfini örnek kelimelerle öğrenin ve keşfedin
Dinlemek ve pratik yapmak için her karttaki harf ve örnek kelime ses düğmelerini kullanın. Ses oynatma, etkileşimli sayfa yüklendiğinde kullanılabilir.
| Harf | Latin harfi | Örnek kelime | Örnek kelimenin telaffuzu | Anlam | Telaffuz ipucu |
|---|---|---|---|---|---|
| ئا | a | ئالما | alma | Elma | Türkçedeki “a” gibi. |
| ئە | e | ئەتىگەن | etigen | Sabah | Açık bir “e”; Azerbaycan Türkçesindeki “ə” gibi “a”ya yakın. |
| ب | b | بىلىم | bilim | Bilgi | |
| پ | p | پاختا | paxta | Pamuk | |
| ت | t | توخۇ | toxu | Tavuk | |
| چ | ch | چاي | chay | Çay | |
| ج | j | جان | jan | Ruh | |
| خ | x | خەت | xet | Mektup | Gırtlaktan, hırıltılı bir “h”; “ks” diye okunmaz. |
| د | d | دوستلۇق | dostluq | Dostluk | |
| ر | r | رادىئو | radio | Radyo | |
| ز | z | زەيتۇن | zeytun | Zeytin | |
| ژ | zh | ژۇرنال | zhurnal | Dergi | Türkçedeki “j” gibi (jandarma); çoğunlukla alıntı kelimelerde. |
| س | s | سۇ | su | Su | |
| ش | sh | شاپتۇل | shaptul | Şeftali | |
| غ | gh | غاز | ghaz | Kaz | خ (x)’in ötümlü karşılığı; gırtlaktan söylenen, Fransızcadaki “r”ye yakın bir ses. Türkçedeki “ğ” gibi okunmaz. |
| ف | f | فىلىم | filim | Film | |
| ق | q | قۇش | qush | Kuş | ك (k)’den daha geride, gırtlağa yakın söylenen “k”. |
| ك | k | كالا | kala | İnek | |
| گ | g | گۈل | gül | Çiçek | |
| ڭ | ng | دەڭ | deng | Eşit | Genizden söylenen “ng” (ñ) sesi; kelime başında bulunmaz. |
| ل | l | لىمون | limon | Limon | |
| م | m | مېۋە | méwe | Meyve | |
| ن | n | نان | nan | Ekmek | |
| ھ | h | ھاۋا | hawa | Hava | |
| ئو | o | ئوت | ot | Ateş | Türkçedeki “o” gibi. |
| ئۇ | u | ئۇسسۇل | ussul | Dans | Türkçedeki “u” gibi. |
| ئۆ | ö | ئۆردەك | ördek | Ördek | Türkçedeki “ö” ile aynı. |
| ئۈ | ü | ئۈزۈم | üzüm | Üzüm | Türkçedeki “ü” ile aynı. |
| ۋ | w | ۋەتەن | weten | Vatan | “v” ile “w” arasında bir ses. |
| ې | é | ئېيىق | éyiq | Ayı | Kelime başında: ئې Kapalı “e”: ئە (e) ile ى (i) arasında bir ses. |
| ى | i | ئىت | it | Köpek | Kelime başında: ئى Türkçedeki “i” gibi. |
| ي | y | ياز | yaz | Yaz |
Telaffuz Rehberi
Uygurca, benzersiz sesler için özel karakterlere sahip değiştirilmiş bir Arap alfabesi kullanır:
Ünlüler:
- ئا (a) - "baba"daki gibi
- ئە (e) - "et"teki gibi
- ئو (o) - "ot"taki gibi
- ئۇ (u) - "un"daki gibi
Özel Ünlüler:
- ئۆ (ö) - Türkçe'deki "ö" gibi
- ئۈ (ü) - Türkçe'deki "ü" gibi
- ې (é) - "e" ve "i" arasında
- ى (i) - "dil"deki gibi
Özel Ünsüzler:
- غ (gh) - gırtlaktan çıkan "g" sesi
- ق (q) - derin "k" sesi
- ڭ (ng) - "sing"deki gibi
- ھ (h) - İngilizce "h"den daha güçlü
ې (é) nasıl okunur?
ې kapalı bir “e” sesidir: ئە (e)’den daha dar, ى (i)’den daha açık söylenir. Uygur Latin yazısında é ile gösterilir.
Kelime başında ئې, kelime içinde ې olarak yazılır.
ئە (e), ې (é) ve ى (i) seslerini karşılaştırın
- ئە · ئەتىگەن · e · etigen — Sabah
- ې · ئېيىق · é · éyiq — Ayı
- ى · ئىت · i · it — Köpek
ې içeren kelimeler
- ئېغىز · éghiz — Ağız
- بېلىق · béliq — Balık
- كېچە · kéche — Gece
- يېشىل · yéshil — Yeşil
Öğrenme İpuçları
Yazı Yönü
Uygurca, Arapça gibi sağdan sola yazılır. Bu, soldan sağa yazı yazanlara alışkın öğrenciler için zorlayıcı olabilir, ancak pratikle doğal hale gelir.
Harf Biçimleri
Birçok Uygur harfi, bir kelimedeki konumlarına (başlangıç, orta, son veya izole) bağlı olarak şeklini değiştirir. Bu varyasyonları tanımaya odaklanın.
Pratik Stratejisi
Harflerin temel şekillerini öğrenerek başlayın, ardından basit kelimeleri okumayı pratik yapın. Tanımayı geliştirmek için harfler ve örnek kelimeler içeren flash kartlar kullanın.