ئۇيغۇر ئېلىپبەسى
ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ 32 ھەرپىنى لاتىنچە يېزىلىشى، ھەرپ ۋە مىسال سۆز ئاۋازى ھەمدە ې، ق، غ، ڭ قاتارلىق تاۋۇشلارنىڭ تەلەپپۇز يېتەكچىسى بىلەن ئۆگىنىڭ.
ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ 32 ھەرپىنى مىسال سۆزلەر بىلەن ئۆگىنىڭ ۋە تەكشۈرۈڭ
ھەر بىر كارتىدىكى ھەرپ ۋە مىسال سۆز ئاۋاز كونتروللىرىنى ئىشلىتىپ ئاڭلاڭ ۋە مەشىق قىلىڭ. ئۆزئارا تەسىرلىك بەت يۈكلەنگەندە ئاۋاز قويۇشنى ئىشلىتەلەيسىز.
| ھەرپ | لاتىنچە | مىسال سۆز | مىسال سۆزنىڭ تەلەپپۇزى | مەنىسى | تەلەپپۇز ئەسكەرتىشى |
|---|---|---|---|---|---|
| ئا | a | ئالما | alma | ئالما | كەڭ سوزۇق تاۋۇش؛ ئېغىز كەڭ ئېچىلىدۇ. |
| ئە | e | ئەتىگەن | etigen | ئەتىگەن | كەڭ سوزۇق تاۋۇش؛ ې دىن كەڭرەك ئېيتىلىدۇ. |
| ب | b | بىلىم | bilim | بىلىم | |
| پ | p | پاختا | paxta | پاختا | |
| ت | t | توخۇ | toxu | توخۇ | |
| چ | ch | چاي | chay | چاي | |
| ج | j | جان | jan | جان | |
| خ | x | خەت | xet | خەت | گالدىن سۈركىلىپ چىقىدىغان تاۋۇش؛ ھ دىن پەرقلىق. |
| د | d | دوستلۇق | dostluq | دوستلۇق | |
| ر | r | رادىئو | radio | رادىئو | |
| ز | z | زەيتۇن | zeytun | زەيتۇن | |
| ژ | zh | ژۇرنال | zhurnal | ژۇرنال | كۆپىنچە سىرتتىن كىرگەن سۆزلەردە ئۇچرايدۇ. |
| س | s | سۇ | su | سۇ | |
| ش | sh | شاپتۇل | shaptul | شاپتۇل | |
| غ | gh | غاز | ghaz | غاز | خ نىڭ جاراڭلىق جۈپى؛ گالدىن چىقىدۇ، گ دىن پەرقلىق. |
| ف | f | فىلىم | filim | فىلىم | |
| ق | q | قۇش | qush | قۇش | ك دىن چوڭقۇرراق، گالدىن چىقىدىغان تاۋۇش. |
| ك | k | كالا | kala | كالا | |
| گ | g | گۈل | gül | گۈل | |
| ڭ | ng | دەڭ | deng | دەڭ | بۇرۇندىن چىقىدىغان تاۋۇش؛ سۆز بېشىدا كەلمەيدۇ. |
| ل | l | لىمون | limon | لىمون | |
| م | m | مېۋە | méwe | مېۋە | |
| ن | n | نان | nan | نان | |
| ھ | h | ھاۋا | hawa | ھاۋا | |
| ئو | o | ئوت | ot | ئوت | كەڭ سوزۇق تاۋۇش؛ لەۋ يۇمىلاقلىنىدۇ. |
| ئۇ | u | ئۇسسۇل | ussul | ئۇسسۇل | تار سوزۇق تاۋۇش؛ لەۋ يۇمىلاقلىنىدۇ. |
| ئۆ | ö | ئۆردەك | ördek | ئۆردەك | كەڭ سوزۇق تاۋۇش؛ ې نى لەۋنى يۇمىلاقلاپ ئېيتقاندەك. |
| ئۈ | ü | ئۈزۈم | üzüm | ئۈزۈم | تار سوزۇق تاۋۇش؛ ى نى لەۋنى يۇمىلاقلاپ ئېيتقاندەك. |
| ۋ | w | ۋەتەن | weten | ۋەتەن | ئىنگلىزچىدىكى w بىلەن v نىڭ ئارىسىدىكى تاۋۇش. |
| ې | é | ئېيىق | éyiq | ئېيىق | سۆز بېشىدا: ئې تار سوزۇق تاۋۇش؛ ئە بىلەن ى نىڭ ئارىسىدا. |
| ى | i | ئىت | it | ئىت | سۆز بېشىدا: ئى تار سوزۇق تاۋۇش؛ لەۋ يۇمىلاقلانمايدۇ. |
| ي | y | ياز | yaz | ياز |
تەلەپپۇز يولباشچىسى
ئۇيغۇر تىلى ئۆزگەرتىلگەن ئەرەب يېزىقىنى قوللىنىپ، ئالاھىدە تاۋۇشلار ئۈچۈن ئالاھىدە ھەرپلەرنى ئىشلىتىدۇ:
سوزۇق تاۋۇشلار:
- ئا (a) - "ئاتا" دېگەندىكىدەك
- ئە (e) - "ئەخلەت" دېگەندىكىدەك
- ئو (o) - "ئوت" دېگەندىكىدەك
- ئۇ (u) - "ئۇن" دېگەندىكىدەك
ئالاھىدە سوزۇق تاۋۇشلار:
- ئۆ (ö) - نېمىسچىدىكى "ö" غا ئوخشاش
- ئۈ (ü) - نېمىسچىدىكى "ü" غا ئوخشاش
- ې (é) - "e" بىلەن "i" ئارىسىدىكى تاۋۇش
- ى (i) - "تىل" دېگەندىكىدەك
ئالاھىدە ئۈزۈك تاۋۇشلار:
- غ (gh) - گالدىن چىقىدىغان "g" تاۋۇشى
- ق (q) - چوڭقۇر "k" تاۋۇشى
- ڭ (ng) - "مېڭە" دېگەندىكىدەك
- ھ (h) - ئىنگلىزچىدىكى "h" دىن كۈچلۈكرەك
ې (é) نىڭ تەلەپپۇزى
ې تار سوزۇق تاۋۇش بولۇپ، ئە دىن تار، ى دىن كەڭ ئېيتىلىدۇ. ئۇيغۇر لاتىن يېزىقىدا é بىلەن يېزىلىدۇ.
سۆز بېشىدا ئې، سۆز ئوتتۇرىسىدا ې شەكلىدە يېزىلىدۇ.
ئە، ې ۋە ى نى سېلىشتۇرۇڭ
- ئە · ئەتىگەن · e · etigen
- ې · ئېيىق · é · éyiq
- ى · ئىت · i · it
ې بار سۆزلەر
- ئېغىز · éghiz
- بېلىق · béliq
- كېچە · kéche
- يېشىل · yéshil
ئۆگىنىش تەكلىپلىرى
يېزىق يۆنىلىشى
ئۇيغۇرچە ئەرەبچىگە ئوخشاش ئوڭدىن سولغا يېزىلىدۇ. بۇ سولدىن ئوڭغا يېزىق يازىدىغانلار ئۈچۈن قىيىن بولۇشى مۇمكىن، ئەمما مەشىق قىلغانسىرى تەبىئىيلىشىدۇ.
ھەرپ شەكىللىرى
نۇرغۇن ئۇيغۇر ھەرپلىرى سۆزدىكى ئورنىغا (باش، ئوتتۇرا، ئاخىر ياكى ئايرىم) قاراپ شەكلى ئۆزگىرىدۇ. بۇ پەرقلەرنى تونۇشقا كۆڭۈل بۆلۈڭ.
مەشىق ئىستراتېگىيىسى
ھەرپلەرنىڭ ئاساسىي شەكىللىرىنى ئۆگىنىشتىن باشلاپ، ئاندىن ئاددىي سۆزلەرنى ئوقۇشنى مەشىق قىلىڭ. ھەرپ ۋە مىسال سۆزلەر بىلەن فلاشكارتىلارنى قوللىنىپ تونۇشنى كۈچەيتىڭ.