Уйғур елипбәси

Уйғур елипбәсиниң 32 һәрпини латинчә йезилиши, һәрп вә мисал сөз авази һәмдә е, қ, ғ, ң қатарлиқ тавушларниң тәләппуз йетәкчиси билән үгиниң.

уйғур елипбәсиниң 32 һәрпини мисал сөзләр билән өгиниң вә тәкшүрүң

һәр бир картидики һәрп вә мисал сөз аваз контроллирини ишлитип аңлаң вә мәшиқ қилиң. өзара тәсирлик бәт йүкләнгәндә аваз қоюшни ишлитәләйсиз.

мукәммәл уйғур елипбәси
һәрплатинчәмисал сөзмисал сөзниң тәләппузимәниситәләппуз әскәртиши
аaалмаalmaалмакәң созуқ тавуш؛ еғиз кәң ечилиду.
әeәтигәнetigenәтигәнкәң созуқ тавуш؛ е дин кәңрәк ейтилиду.
бbбилимbilimбилим
пpпахтаpaxtaпахта
тtтохуtoxuтоху
чchчайchayчай
җjҗанjanҗан
хxхәтxetхәтгалдин сүркилип чиқидиған тавуш؛ һ дин пәрқлиқ.
дdдостлуқdostluqдостлуқ
рrрадиоradioрадио
зzзәйтунzeytunзәйтун
жzhжурналzhurnalжурналкөпинчә сирттин киргән сөзләрдә учрайду.
сsсуsuсу
шshшаптулshaptulшаптул
ғghғазghazғазх ниң җараңлиқ җүпи؛ галдин чиқиду، г дин пәрқлиқ.
фfфилимfilimфилим
қqқушqushқушк дин чоңқуррақ، галдин чиқидиған тавуш.
кkкалаkalaкала
гgгүлgülгүл
ңngдәңdengдәңбурундин чиқидиған тавуш؛ сөз бешида кәлмәйду.
лlлимонlimonлимон
мmмевәméweмевә
нnнанnanнан
һhһаваhawaһава
оoотotоткәң созуқ тавуш؛ ләв юмилақлиниду.
уuуссулussulуссултар созуқ тавуш؛ ләв юмилақлиниду.
өöөрдәкördekөрдәккәң созуқ тавуш؛ е ни ләвни юмилақлап ейтқандәк.
үüүзүмüzümүзүмтар созуқ тавуш؛ и ни ләвни юмилақлап ейтқандәк.
вwвәтәнwetenвәтәнинглизчидики w билән v ниң арисидики тавуш.
еéейиқéyiqейиқсөз бешида: ئې тар созуқ тавуш؛ ә билән и ниң арисида.
иiитitитсөз бешида: ئى тар созуқ тавуш؛ ләв юмилақланмайду.
йyязyazяз

тәләппуз юлбашчиси

уйғур тили өзгәртилгән әрәб йезиқини қоллинип، алаһидә тавушлар үчүн алаһидә һәрпләрни ишлитиду:

созуқ тавушлар:

  • а (a) - "ата" дегәндикидәк
  • ә (e) - "әхләт" дегәндикидәк
  • о (o) - "от" дегәндикидәк
  • у (u) - "ун" дегәндикидәк

алаһидә созуқ тавушлар:

  • ө (ö) - немисчидики "ö" ға охшаш
  • ү (ü) - немисчидики "ü" ға охшаш
  • е (é) - "e" билән "i" арисидики тавуш
  • и (i) - "тил" дегәндикидәк

алаһидә үзүк тавушлар:

  • ғ (gh) - галдин чиқидиған "g" тавуши
  • қ (q) - чоңқур "k" тавуши
  • ң (ng) - "меңә" дегәндикидәк
  • һ (h) - инглизчидики "h" дин күчлүкрәк

е (é) ниң тәләппузи

е тар созуқ тавуш болуп، ә дин тар، и дин кәң ейтилиду. уйғур латин йезиқида é билән йезилиду.

сөз бешида ئې، сөз оттурисида ې шәклидә йезилиду.

ә، е вә и ни селиштуруң

  • ئە · ئەتىگەن · e · etigen — әтигән
  • ې · ئېيىق · é · éyiq — ейиқ
  • ى · ئىت · i · it — ит

е бар сөзләр

  • ئېغىز · éghiz — еғиз
  • بېلىق · béliq — белиқ
  • كېچە · kéche — кечә
  • يېشىل · yéshil — йешил

өгиниш тәклиплири

йезиқ йөнилиши

уйғурчә әрәбчигә охшаш оңдин солға йезилиду. бу солдин оңға йезиқ язидиғанлар үчүн қийин болуши мумкин، әмма мәшиқ қилғансири тәбиийлишиду.

һәрп шәкиллири

нурғун уйғур һәрплири сөздики орниға (баш، оттура، ахир яки айрим) қарап шәкли өзгириду. бу пәрқләрни тонушқа көңүл бөлүң.

мәшиқ истратегийиси

һәрпләрниң асасий шәкиллирини өгиништин башлап، андин аддий сөзләрни оқушни мәшиқ қилиң. һәрп вә мисал сөзләр билән флашкартиларни қоллинип тонушни күчәйтиң.

давамлиқ өгиниң

сөз вә тәләппуз

башланғуч дәрсләр

һәрп оюнлири